این مطلب از منابع مختلف گردآوری شده است در پایان منابع ذکر شده است. نردین و زلزله نردین در میان جلگهای کمآب و محصور در کوهها و تپهها قرار گرفته در حوالی سال ۱۳۰۰ق حدود سیصد یا چهارصد خانوار جمعیت داشته است. اهالی نردین آب شرب و زراعت خود را در گذشته از چشمههای منفجر شده در دامنهٔ کوههای اطرافش تأمین میکردهاند و ظاهراً قنواتی هم در اطراف نردین وجود داشته است. در مطلعالشمس میخوانیم که روند تبدیل نردین از قریهای کوچک به قصبهٔ آن زمان از ۱۶۰سال پیش از سفر ناصرالدینشاه (یعنی حدود سال ۱۱۴۰ق) آغاز شده است؛ زمانی که نردین قریهای کوچک و محل سکونت اعراب اسکندری بوده تا این که علیقلیخان تمرتاش از بجنورد به نردین مهاجرت میکند و قلعهای خشتی و محکم با هشت برج دور این قریه میسازد، قلعهای که وسعت آبادی آن روزگار نردین را بیشتر کرده است. مدتی بعد محمدحسنخان پسر علیقلیخان قلعهٔ دیگری دارای پنج برج و مشابه قلعهٔ پیشین و متصل به آن میسازد که در نتیجهٔ آن دوباره بر وسعت نردین افزوده میشود. اسفندیارخان نردینی نیز که همزمان با سفر ناصرالدینشاه حاکم نردین بوده در جنوب و مشرق بر قلعهٔ نردین میافزاید و باغ مهمی هم میسازد. معلوم نیست تغییرات اسفندیارخان در قلعهٔ نردین دقیقا در چه زمانی ایجاد شدهاند، اما برمبنای آنچه ناصرالدینشاه در سفرنامهٔ سال ۱۳۰۰ق خود آورده، اسفندیارخان باغ را در سالهای میان دو سفر پادشاه ساخته و مؤید سخن ناصرالدینشاه نوشتهٔ حکیمالممالک است که در سال ۱۲۹۴ق اشارهای به این باغ نکرده است، اگرچه قلعهٔ نردین را محکم و طولانی توصیف کرده است. غلامحسین غفاری (امین خلوت) در سفرنامهاش اشارهای به باغی قدیمی سوای باغ تازه کرده که درختان آن را بریده و کندهان